Ebru Sanat Tarihi 2017-07-24T10:13:22+00:00

EBRU SANAT TARİHİ

Ebru sanatı kimler tarafından bulundu, ilk olarak nerede ve ne zaman yapıldı?

Geleneksel Türk-İslam sanatlarının en önemlilerinden biri olan ebrû sanatının, ilk olarak nerede, ne zaman ve kim tarafından yapıldığı maalesef bilinmemektedir. Her ne kadar çok eski tarihli kitap ciltlerinde ve albümler de(murakka) ebrûlu kağıtlara rastlanmış olsa da, kesin tarihi bilinen en eski ebrû örneği, Maliki Deylemi’ye ait olan ve bugün Sayın Uğur Derman’ın Koleksiyonunda olduğu bilinen  1554 tarihli bir yazıda görülmektedir. Bu yazıda bulunan ebrû tekniğinin, ancak usta bir ebrûcu tarafından yapılması mümkün olan  “hafif ebrû”  olması sebebiyle, ebrû sanat tarihinin çok daha eskilere uzandığı düşünülmektedir. Ebru sanatı hakkında Türkçe kaleme alınmış bilinen en eski eser, 1615’ten sonra yazılan “Tertib-i Risâle-i Ebrî” adlı yazma kitapçıktır.

Her ne kadar ilk olrak kimin yaptığı kesin bir şekilde bilinmese de, ebrû sanatının Türkistan coğrafyasından çıkan bir Türk sanatı olduğu batılılar tarafından da kabul edilmiştir. Bu sebeple Avrupa da ebrû, Türk kağıdı veya Türk mermer kağıdı diye bilinmektedir. Türkistan coğrafyasından sonra İran’a ve oradan da Osmanlı coğrafyasına geçtiği bilinen ebrû sanatı, Osmanlı da sanatsal açıdan kemale ermiştir. Gerek kullanılan malzemeler ve boyalar gerekse teknik açıdan asıl kimliğini kazanmıştır. 1700 lü yıllarda İstanbul’da yaşamış olan Hatib Mehmet Efendi, ebrû sanatında “hatib ebrûsu” diye bilinen, su yüzeyinde figüratif desenler oluşturmayı ilk olarak başaran kişidir. Bundan sonra çeşitli Türk ebrû ustaları farklı desen ve çiçek motifleri yapmayı denemişlerse de, hiç birisi Necmeddin Okyay kadar başarılı olamamıştır. Necmeddin Okyay, bugün yapılmakta olan neredeyse tüm ebru tekniklerinin mucididir. Bu sebeple çiçekli ve akkase ebrulara Necmeddin Ebrusu da denir. Necmeddin Hocanın icat ettiği ebru çeşitlerini (akkase ebru hariç) daha da geliştirerek devam ettiren ve yaptığı başarılı çiçek denemeleri ile ebruda çiçek yapımını sevdiren Mustafa Düzgünman da bu sanatın ünlü ustalarındandır.

Ebrû kelimesinin köken olarak farsça da bulutumsu manasında gelen ebri kelimesinden mi, yoksa Çağatay dilinde damarlı, hareli kumaş veya kağıt manalarında kullanılan ebre kelimesinden mi veya farsça da su yüzü manasında gelen âb-rû kelimesinden mi geldiği kesin olarak anlaşılamamıştır. Su yüzeyinde yapılan bir sanat dalı olması sebebiyle, birçok insan âb-rû tamlamasının ebrû kelimesinin kökü olduğuna inansa da, eski yazılı kaynaklarda, kelime sürekli ebri diye kullanıldığından, bulutumsu manasında ki bu kelimenin ebrû nun kökü olduğu kanaatini güçlendirmiştir.

 

22 Yorum

  1. buse 21 Eylül 2013 13:54 de

    bu sayfa bana cok yardımcı oldu, hazırlıyana cok tesekkür ediyorum:))

  2. ahmet 09 Kasım 2013 14:54 de

    sağplun

  3. editor 11 Kasım 2013 09:20 de

    Rica ederiz, yardımcı olabildiysek ne mutlu…

  4. büşra akat 25 Şubat 2014 16:16 de

    çok güzel olmuş

  5. Masal 08 Ekim 2014 18:49 de

    Bu sayfa çok güzeldi hazırlayana sonsuz teşekkür ederim

  6. Sayın http://www.dokusu.com editörü ve emeği geçen herkes… Bu websiteniz için çok teşekkürlerimi sunarım. Ve bu yaptığınız çalışmalar için ayrıca teşekkür ederim. Ben 6.Sınıf öğrencisiyim, ödevime çok yardımcı olduğunuz için çok ve çok teşekkür ederim. Saygılar…

    • editor 25 Kasım 2014 00:33 de

      Sevgili Ahmet, ödevinize yardımcı olabildiysek ne mutlu bize. Derslerinizde başarılar diler, güzel sözleriniz için biz teşekkür ederiz.

  7. nihal 25 Şubat 2015 19:29 de

    Uzun olsa bile gerçekten yararlı oldu tesekkur ederim……

  8. davut şenkal 13 Mart 2015 10:10 de

    ya keşke alta da isimleri yazsaydınız

  9. melisa 22 Mart 2015 13:34 de

    Ebruyu türkler bulmuştur ebru öğretmenimiz öyle diyor

  10. iremmm 24 Mayıs 2015 18:40 de

    bende 5. sınıf öğrencisiyim valla çok yardımcı oldunuz sağolun arkadaşlar tüm emeği geçenlere teşekkür ediyorum ….

  11. simge sıla 26 Mayıs 2015 14:03 de

    gerçekten ödevimde çok yardımcı oldunuz….TEŞEKKÜR EDERİM.

  12. irem 31 Ekim 2015 19:29 de

    çok güzel bir site ama kaynakça olsa daha güzel olabilir diye düşünüyorum

    • editor 01 Kasım 2015 00:21 de

      Sitemizde yer alan bilgiler herhangi bir kitap veya kaynaktan kopyalanmamış olduğundan herhangi bir kaynakça bulunmamaktadır, sitemizde yer alan tüm yazılı ve görsel öğelerin (eski ebruculara ait ebru eserleri hariç) kullanım hakları sadece bize aittir.

Bir Yorum Gönderin